Eksik bir aydınlatma metni, kopyala-yapıştır bir sözleşme ya da hiç yapılmamış bir ETBİS kaydı, satış yaptığınız sürece fark edilmez. Sorun çoğu zaman en kötü anda ortaya çıkar: sanal POS başvurunuz “sözleşme sayfaları eksik” gerekçesiyle geri döner ve kampanya takviminiz haftalarca kayar. Bir müşteri cayma hakkını kullanmak istediğinde sitenizdeki metinle yönetmelik çelişir ve şikâyet tüketici hakem heyetine taşınır. Bir veri talebine yasal süre içinde yanıt veremezsiniz. Sonuç her seferinde aynıdır: idari para cezası riski, düzeltmeye harcanan iş günleri ve bir daha sitenize dönmeyecek bir müşteri.
Bu yazıda bir e-ticaret sitesinin yayına girmeden önce karşılaması gereken üç temel yükümlülüğü sırasıyla ele alıyoruz. KVKK kapsamında hangi metinleri ve onay mekanizmalarını kurmanız gerektiğini, mesafeli satış sözleşmesi ile ön bilgilendirme formunda neyin zorunlu olduğunu ve ETBİS kaydını nasıl tamamlayıp sitenizde göstereceğinizi öğreneceksiniz. Ardından İYS ve indirimli fiyat gösterimi gibi sık atlanan kuralları ve sitenizi tek tek denetleyebileceğiniz bir kontrol listesini paylaşıyoruz.
Online satış yapan bir işletmeyi hangi düzenlemeler bağlıyor?
Türkiye’de bir e-ticaret sitesi tek bir kanuna değil, birbirini tamamlayan birkaç düzenlemeye tabidir. Hangi metnin hangi kurala dayandığını bilmek, hem doğru belgeyi hazırlamanızı hem de bir denetimde neyin sorulacağını öngörmenizi sağlar.
- 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK): Üyelik, sipariş, çerez ve pazarlama süreçlerinde topladığınız her türlü kişisel veriyi kapsar.
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği: Ön bilgilendirme, sözleşme, cayma hakkı, teslimat ve iade kurallarını belirler.
- 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun: ETBİS kaydı, sitede yer alması gereken tanıtıcı bilgiler ve ticari elektronik ileti (SMS, e-posta) kurallarını düzenler.
- Fiyat Etiketi Yönetmeliği: Fiyat ve indirim gösteriminin nasıl yapılacağını belirler.
Ceza tutarları her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellendiği için burada rakam vermiyoruz. Önemli olan şudur: bu yükümlülüklerin büyük kısmı satış hacminden bağımsız olarak ilk siparişten itibaren geçerlidir.
KVKK: Müşteri verisini toplamadan önce kurmanız gerekenler
Bir e-ticaret sitesi ad, adres, telefon, e-posta, sipariş geçmişi ve çoğu zaman çerez verisi işler. KVKK, bu verileri işlemenin kendisini değil, şeffaf olmadan ve hukuki dayanağı olmadan işlemeyi yasaklar.
Aydınlatma metni ile açık rıza aynı şey değildir
Aydınlatma metni, hangi veriyi hangi amaçla, kime aktararak ve ne kadar süre işlediğinizi anlatan bilgilendirmedir; onay gerektirmez, sadece sunulur. Açık rıza ise sözleşmenin ifası dışında kalan işlemler, örneğin pazarlama analizi veya yurt dışındaki bir hizmete veri aktarımı için ayrıca alınır. Uygulamada en sık yapılan hata, bu ikisini tek bir onay kutusunda birleştirmektir.
- Açık rıza kutuları önceden işaretli olmamalı.
- Siparişi tamamlamak, pazarlama rızası vermeye bağlanmamalı.
- Her rıza ayrı bir amaç için, ayrı bir kutuyla alınmalı.
- Rızanın ne zaman, hangi metin sürümüyle alındığı kayıt altında tutulmalı.
Çerez yönetimi
Zorunlu çerezler dışındaki analitik ve reklam çerezleri, kullanıcı onay vermeden çalışmamalıdır. Sayfaya giren herkese yalnızca “Kabul et” seçeneği sunan bir banner yeterli değildir; reddetme seçeneği kabul etme kadar kolay erişilebilir olmalı ve tercih sonradan değiştirilebilmelidir.
VERBİS ve veri güvenliği
VERBİS’e kayıt yükümlülüğü, Kurul’un belirlediği çalışan sayısı ve bilanço eşiklerine göre değişir; eşikler güncellenebildiği için kendi durumunuzu Kurum’un güncel kararından kontrol edin. Eşiğin altında kalsanız bile veri güvenliği yükümlülüğünüz devam eder. Bir veri ihlali yaşanırsa Kurul’a en kısa sürede ve en geç 72 saat içinde bildirim yapmanız gerekir. Bu nedenle güncel olmayan bir altyapı, zayıf yönetici şifreleri veya yedeksiz bir veritabanı yalnızca teknik bir risk değil, hukuki bir risktir.
Mesafeli satış sözleşmesi ve ön bilgilendirme formu
Tüketiciye yapılan her online satışta iki metin bulunur: siparişten önce sunulan ön bilgilendirme formu ve tarafları bağlayan mesafeli satış sözleşmesi. Bu metinlerin sitenin alt bölümünde durması yetmez; ödeme adımında, siparişe özel bilgilerle doldurulmuş olarak gösterilmeleri gerekir.
Ön bilgilendirmede bulunması gereken bilgiler
- Satıcının unvanı, MERSİS numarası, açık adresi, telefonu ve e-posta adresi
- Ürünün temel nitelikleri ve adedi
- Vergiler dahil toplam fiyat, varsa kargo ve ek ücretler
- Ödeme ve teslimat bilgileri, teslimat süresi
- Cayma hakkının koşulları, süresi ve nasıl kullanılacağı; cayma hakkı yoksa bunun gerekçesi
- Şikâyet ve itirazlar için tüketici hakem heyeti ve tüketici mahkemesine başvuru bilgisi
Onay akışı nasıl kurulmalı?
- Müşteri ödeme adımına geldiğinde metinler sepet, adres ve fiyat bilgileriyle otomatik doldurulur.
- Müşteri metinleri okuduğunu ayrı bir kutuyla onaylar; kutu önceden işaretli olmaz.
- Sipariş tamamlandıktan sonra sözleşme ve ön bilgilendirme formu kalıcı veri saklayıcısıyla, pratikte e-posta ile müşteriye iletilir.
- Onaylanan metnin sürümü sipariş kaydıyla birlikte saklanır.
Cayma hakkı, teslimat ve iade süreleri
Tüketici, ürünü teslim aldığı günden itibaren 14 gün içinde gerekçe göstermeden cayma hakkına sahiptir. Cayma bildirimini aldığınızda bedeli 14 gün içinde iade etmeniz gerekir. Siparişin teslim süresi ise kural olarak 30 günü geçemez. Ön bilgilendirmede iade için bir kargo firması belirlediyseniz, bu firmayla yapılan iadelerin masrafını müşteriye yükleyemezsiniz; bu kalemi e-ticarete başlarken yapılan hataların başında gelen eksik maliyet hesabına dahil edin.
Kişiye özel üretilen ürünler, çabuk bozulabilen ürünler veya ambalajı açılmış hijyen ürünleri gibi bazı istisnalar yönetmelikte sayılmıştır. İstisnayı kullanacaksanız, ürün sayfasında ve ön bilgilendirmede açıkça belirtmelisiniz.
Not: Bu kurallar tüketiciye yapılan satışlar içindir. Yalnızca şirketlere toptan satış yapıyorsanız ilişki Türk Ticaret Kanunu ve aranızdaki sözleşmeyle yürür; ancak hem bireysel hem kurumsal müşteriye satan sitelerde tüketici metinlerinin eksiksiz olması gerekir.
ETBİS kaydı: Sitenizi Ticaret Bakanlığı’na bildirmek
Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi (ETBİS), Ticaret Bakanlığı’nın e-ticaret yapan işletmeleri kayıt altına aldığı sistemdir. Kendi sitesi üzerinden satış yapan işletmeler kayıt yükümlülüğü altındadır; pazaryerlerinde satış yapıyorsanız da kendi durumunuzu sistemde kontrol etmelisiniz.
Kayıt adımları
- e-Devlet üzerinden ETBİS’e şirket yetkilisi olarak giriş yapın.
- Unvan, vergi numarası, MERSİS ve iletişim bilgilerini kontrol edin.
- Satış yaptığınız alan adını ve varsa mobil uygulamayı ekleyin.
- Barındırma, ödeme ve kargo gibi hizmet sağlayıcı bilgilerini girin.
- Kayıt tamamlandığında oluşturulan ETBİS karekodunu indirin ve sitenizin alt bölümüne yerleştirin.
Kayıttan sonra unutulanlar
- Alan adı, adres veya unvan değiştiğinde ETBİS kaydını güncelleyin.
- Yeni bir alan adıyla satışa başladıysanız onu da ekleyin.
- Bakanlığın panel üzerinden istediği ek bildirimleri takip edin; sorumluluğu bir kişiye atayın.
- Sanal POS ve ödeme kuruluşu başvurularında ETBİS kaydı sıkça istenir; ödeme altyapısı seçimini yapmadan önce kaydı tamamlamak süreci hızlandırır.
Sık atlanan kurallar: İYS, künye ve indirim gösterimi
İleti Yönetim Sistemi (İYS)
Kampanya SMS’i veya bülten e-postası göndermek ticari elektronik ileti sayılır ve önceden onay gerektirir. Bu onayların İYS’ye kaydedilmesi gerekir; İYS’de onayı görünmeyen bir numaraya gönderilen ileti, elinizde onay olsa bile sorun yaratabilir. Her iletide alıcının tek adımda ret hakkını kullanabileceği bir yol bulunmalıdır.
Sitede bulunması gereken tanıtıcı bilgiler
- Ticaret unvanı, MERSİS numarası ve açık adres
- Telefon ve e-posta gibi doğrudan iletişim bilgileri
- Varsa bağlı olunan meslek odası bilgisi
- KVKK aydınlatma metni, çerez politikası, iade ve teslimat koşullarına erişim bağlantıları
İndirimli fiyatın gösterimi
Fiyat Etiketi Yönetmeliği’ne göre indirim öncesi fiyat olarak gösterilen tutar, son 30 gün içinde uygulanan en düşük fiyat olmalıdır. Kampanyadan birkaç gün önce fiyatı yükseltip ardından “indirim” göstermek doğrudan bu kurala takılır. Efsane Cuma ve yılbaşı hazırlığınızı yaparken fiyat geçmişinizi bu kurala göre kontrol edin.
Fatura
Online satışlarda e-Arşiv veya e-Fatura düzenleme yükümlülüğünüzü mali müşavirinizle netleştirin ve faturanın siparişle birlikte müşteriye otomatik iletilmesini sağlayın.
Yayına almadan önce yasal uyum kontrol listesi
Aşağıdaki listeyi hem yeni bir siteyi yayına almadan önce hem de mevcut sitenizde yılda en az bir kez uygulayın. IdeaSoft ve WordPress altyapılarında sözleşme şablonları hazır gelir; ancak şablonlar sizin unvanınız, iade politikanız ve ürün grubunuza göre düzenlenmeden kullanılmamalıdır.
| Kontrol edilecek madde | Neden önemli | Nasıl kontrol edilir |
|---|---|---|
| Aydınlatma metni ve açık rıza ayrımı | Tek kutuda birleştirilen onaylar geçersiz sayılabilir | Üyelik ve ödeme formunda kaç ayrı onay kutusu olduğuna ve hiçbirinin önceden işaretli olmadığına bakın |
| Çerez onay paneli | Onaysız çalışan reklam çerezleri KVKK ihlalidir | Gizli sekmede siteyi açın, “Reddet”e basın ve tarayıcı geliştirici araçlarında reklam çerezlerinin yüklenmediğini doğrulayın |
| Ön bilgilendirme formu | Eksik bilgi sözleşmenin geçerliliğini tartışmalı hale getirir | Ödeme adımında formun ürün, fiyat ve adresle dolu geldiğini kontrol edin |
| Sözleşmenin e-postayla iletimi | Kalıcı veri saklayıcısıyla gönderim zorunludur | Test siparişi verin ve gelen e-postada sözleşme metninin yer aldığını görün |
| Cayma ve iade süreleri | Yönetmelikle çelişen süreler müşteri aleyhine geçersizdir | İade sayfasındaki sürelerin 14 günlük cayma ve 14 günlük iade kuralıyla uyumlu olduğunu okuyun |
| ETBİS karekodu | Kaydın yapıldığını ziyaretçiye ve denetime gösterir | Sitenin alt bölümündeki karekodu telefonla okutup doğru alan adına yönlendirdiğini doğrulayın |
| İYS kayıtları | Onayı kayıtlı olmayan iletiler şikâyet konusu olur | Son kampanya listenizden rastgele numaraları İYS panelinde sorgulayın |
| İndirim öncesi fiyat | Son 30 günün en düşük fiyatı kuralı denetlenir | Kampanyadaki ürünlerin fiyat geçmişini panel veya dışa aktarımla karşılaştırın |
🛒 Kendi sitenizden müşteri gibi bir sipariş verin
Bugün kişisel bir e-posta adresiyle sitenize üye olun, düşük tutarlı bir ürünü satın alın ve süreci adım adım ekran görüntüsüyle kaydedin. Onay kutularını, ödeme sayfasındaki sözleşme metnini ve size gelen e-postayı yukarıdaki tabloyla karşılaştırın. Eksik çıkan her madde, düzeltme listenizin ilk sırasına yazılmalı. Ardından siparişi cayma hakkıyla iade ederek iade akışınızı da test edin.
Sözleşme ve KVKK metinlerinin içeriği hukuki bir konudur; nihai metinleri bir avukata kontrol ettirmenizi öneririz. Bu metinlerin sitede doğru yerde, doğru akışla ve teknik olarak sorunsuz çalışması ise altyapı tarafının işidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Hazır sözleşme şablonu kullanmak yeterli mi?
Şablonlar başlangıç noktası olarak işe yarar ancak unvanınız, iade politikanız, kargo firmanız ve cayma hakkı istisnalarınız işletmeye özeldir. Düzenlenmemiş bir şablon, uygulamanızla çeliştiğinde müşteri lehine yorumlanır. Nihai metni bir avukata kontrol ettirmeniz en güvenli yoldur.
Sadece pazaryerinde satış yapıyorsam ETBİS kaydı gerekir mi?
Pazaryerinde satış yapan işletmeler için de ETBİS üzerinde yükümlülükler bulunabilir. Durumunuzu e-Devlet üzerinden ETBİS’e giriş yaparak kontrol etmeniz ve gerekiyorsa kaydı tamamlamanız gerekir. Kendi sitenizi açtığınızda alan adınızı da ayrıca eklemelisiniz.
VERBİS’e kayıt olmak zorunda mıyım?
VERBİS kayıt yükümlülüğü, Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun belirlediği çalışan sayısı ve bilanço eşiklerine göre değişir. Eşikler zaman zaman güncellendiği için Kurum’un güncel kararını kontrol edin. Kayıt zorunluluğunuz olmasa da aydınlatma ve veri güvenliği yükümlülükleriniz devam eder.
Müşteri cayma hakkını kullanırsa kargo ücretini kim öder?
Ön bilgilendirme formunda iade için bir kargo firması belirttiyseniz, bu firma ile yapılan iadelerde masraf müşteriye yüklenemez. Bu nedenle iade kargo maliyetini fiyatlamanıza ve kargo anlaşmanıza baştan dahil etmeniz gerekir.
Toptan satış yapan bir B2B sitede de mesafeli satış sözleşmesi gerekir mi?
Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği tüketiciye yapılan satışları kapsar; yalnızca şirketlere satış yapıyorsanız ilişki ticari sözleşme hükümlerine tabidir. Ancak siteniz bireysel müşteriye de açıksa tüketici metinlerinin eksiksiz olması gerekir. KVKK ve ETBİS yükümlülükleri ise her iki durumda da geçerlidir.
Sonuç: Uyumu bir kez kurun, düzenli olarak denetleyin
Bir e-ticaret sitesinin yasal altyapısı üç temele dayanır: KVKK uyumlu aydınlatma, rıza ve çerez yönetimi, eksiksiz bir ön bilgilendirme formu ve mesafeli satış sözleşmesi ve güncel bir ETBİS kaydı. Bunlara İYS onayları, sitedeki tanıtıcı bilgiler ve kurala uygun indirim gösterimi eklendiğinde hem ödeme kuruluşu başvurularınız hem de müşteri şikâyetleriniz çok daha sorunsuz ilerler. Bu düzen bir kez kurulduktan sonra yılda bir kez yapılan bir kontrolle güncel tutulabilir.
Gürkan Gökçe olarak IdeaSoft ve WordPress altyapılarında sözleşme akışlarının, onay mekanizmalarının, çerez yönetiminin ve site güvenliğinin doğru kurulmasını uçtan uca dijital çözümler kapsamında üstleniyoruz. Sitenizin mevcut durumunu birlikte değerlendirmek ve eksikleri önceliklendirmek için ücretsiz ön görüşme talep edebilirsiniz.
